KURDÎ

■ Muhammed Ata  YÜKSEL Xerîbê Welatan... Belgefîlma li ser Kurdên penaber... Ji destê derhênerê hêja Murat Kılıç... Ji bajarê Xerpêtê. Mirovekî serbixwe. Tenê bi wujdan u bawerîya xwe girêdayî. Mirovekî Kurd, xemxurê Kurd u Kurdewarîyê. Xarpêt... Bi qasî ku em pê dizanin, Şex Saîdê hezretî, çaxa dest bi serhildana xwe dike, berê berê bajarê Xerpetê deng didîyê, hemêza xwe jê ra vedike. Ji wê demê virda pirr tişt guherîn. Lê bi tevî dehan xurt xebatên bişaftinê, dîsa jî li vê bajarî mirovên Kurdewar, Kurdehez dijîn u ji vê bajarê hîna bihna Kurdewarîyê tê.  Bi vê belgefîlmê derhênerek berpirsîyar tê pêşîya me, bixêrhatina me dike. Ji serî heta dawî ev belgefîlm, şahidîya birîna derhenerê me yê berpirsiyar dike. Xwîna kul a dilê wî, wêne u diyalog bi hev re diherikin, her derin u derin...  Heta niha ev fîlma, wekî belgefilmê (documentary) tev li festîvalan bûye.  Tevî çardeh deqe, çil u neh saniye ye. Derhêner, di vê fîlma xwe da çîrok u serpêhatîya koçber...

■ Muhammed Ata  YÜKSEL Yaşadım, çünkü ben de vardım orada. -I- Bir toz bulutu gibiydi karanlık önümüzde. Bir yandan koşar adım yürüyor diğer yandan da düşmemek için gözlerimi kısarak karanlığı yarmaya çalışıyordum. Nihayet eli elimde ardım sıra sürükleyerek annemi, acil kapısına koştur koştur gittik. Acil girişinin kapısına vardığımızda, Kardiyoloji hastanesinin etrafını bir tur atmıştık.  Ağlamaklı sesi hala kulağımda annemin: "inşallah yetişiriz ya... qey belki merd o zî, o yo marê nêvano..." Koşar adım asansöre vardık. İkinci kata çıktık. Sağa döndük. Yoğun bakımın önüne vardığımızda Mehmet ve İsa dayılarım ziyaretçilerin oturduğu bölmede ayakta bekliyorlardı. Işığı açmamışlardı. Konuşmaya henüz başlamıştık ki erkek hemşire o anda içeri gelmiş, kısık ve buruk bir ses tonuyla başınız sağolsun, demişti. Sekerat anının sonuna yetiştiğimizi anladık. Dayılarım, annem oldukları yerde ayakta birbirlerine tutunarak çömeldiler. Hıçkırıkları birbirine karışmış bir...

■ Muhammed Ata  YÜKSEL Bunu mutlaka yazmalıydım. -I- Yıl iki bin on dokuz. Mevsim sonbahar. Bu yılı iki yaşlının göçü dolayısıyla pîreyn yılı olarak hatırlayacağım. Öteden beri sonbahara ayrılık ve hüzün mevsimi deniliyor. Öyle de oldu bizim için. Önce Hacı Cumayê Zilfê Elî'yi, bir ay arayla da Hacı Said Ahmedê Ceyran'ı toprağa verdik. Her eşya mutlaka bir gün aslına, kaynağına geri döner. Her şeyin bir yuvası vardır. Yuvalarına, ait oldukları topraklara, göç dönen iki kartal gibi yeryüzünden toprağın bağrına süzüldü onlar. Ne mutlu onlara!  -II- O'nu daima; bir bahar günü, pırıl pırıl güneşli bir günün öğle vaktinde, xanîyê malê'ye vaktiyle ek olarak betondan yapılan evin doğu kısmında kalan  ahırla bitişik odasında; rengi bazen kırmızı bazen sarı bazenleri de yeşil olan o yer örtüsü seccadenin üzerinde öğle namazına durmuş haliyle hatırlayacağım. Bense kalkıp abdest almaya üşendiğim için o çocuk yaşımda (6-7 yaşımda) yerde uzanık vaziyette gözlerimle ...

■ Muhammed Ata  YÜKSEL Em bibîr bînin, di meha qanûn ya 2016 de ji terefê wezareta Karê hundir ya Tirkîyê gorî zagona 11. ya Rewşa Awarte (OHAL) 94 komele hatin girtin. Di nav van komele/sazîyên ku hatin girtin yek ji wan “Enstituya Kurd” bû. “Komeleya Lêkolînên Kurdî” jî li Stanbolê 2017 de, wek dewama “Enstituya Kurd”; bi pêşengîya Zana Farqînî, Sami Tan, Sipan Haco u hwd. di qada zimanê Kurdî de kesên ku bi kar u xebatên xwe binav bûne hat avakirin u ev komel dest bi xebatên xwe kir. Bi destê “Komeleya Lêkolînên Kurdî” komxebateke di çarçoveya bernameya Yekîtîya Ewrupayê ya Ramana Sivil de bi piştgirîya Yekîtîya Ewropayê ser navê “Komxebata Rewşa Zimanê Kurdî Ya Piştî Rewşa Awarte” di navbeyna 31ê Tebax- 1ê İlon 2019ê hat amadekirin.  Piştî rewşa awarte ev komxebat di warê ziman u xebatên di vî warî de pêk têne komxebateke yekem bû. Baroya Amedê, Med-Der, Weqfa Mezopotamya, ÖHD, Eğitim-Sen, Hoda Tebiban; weşanxaneyên Wate, Wardoz u hwd. Komele u sazîyên ku di qa...